Çocuklarda Davranış Bozukluğu Nedir? Ne Değildir?

Davranış bozukluğu çocuğun iç dünyasında zorlandığı durumlar ve içsel çatışmaları sonucu
ortaya çıkan hırçınlık, inatçılık, agresyon gibi olumsuz dışavurumların bütünüdür. Çocuğun
istenmeyen davranışlarının değerlendirmesi yapılırken, çocuğun gelişimsel süreçleri, genetik
yatkınlıkları, kendine has mizaç özellikleri, bireysel farklılıkları gözetilir. Olumsuz bir
davranışın hangi ortamda, hangi yetişkinlerin yanında ve hangi nedenlere bağlı olarak
gerçekleştiği; davranışın ‘’davranış bozukluğu’’ tanısı alıp almayacağında belirleyicidir. Çocuk
eğer istenmeyen bir davranışı yalnızca belirli bir ortamda veya belirli yetişkinlerin yanında
yapıyor ise bir davranış bozukluğundan söz edilemez. Bu durumda çocuğun istenmeyen
davranışları büyük ölçüde yetişkin tutumuyla ilişkilidir.

Gelişimsel Süreçler

Her gelişim döneminin kendine özgü özellikleri vardır. Çocuğun davranışlarının ne ölçüde
beklendik ve beklenmedik olduğunun sağlıklı bir şekilde değerlendirilebilmesi için sergilenen
olumsuz davranışın çocuğun bulunduğu gelişim basamağına göre değerlendirilmesi gerekir.
Örneğin 2,5 yaşındaki bir çocuğun her ortamda ve her yetişkinle yaşayabileceği, kendi
isteklerinde diretmeye ve yetişkin sınırlarını zorlamaya ilişkin tutumları, gelişimin bir parçası
olarak, çocuğun özerkleşme ve benliğini ortaya koyma girişimi olarak değerlendirilir. Çocuğun
bu süreçteki istenmedik davranışlarının ‘’inatçılık ve hırçınlık’’ yönünde mizaç özelliğinden
kaynaklı değildir. Karakter gelişiminin henüz devam ettiği bu süreçte, çocuğun birey olma
yönündeki girişimlerinin ketlendiği, çocukla güç savaşına girilerek inatçılık durumunun
pekiştirildiği senaryoda ise, gelişime özgü semptomların çocuğun kişiliğinin bir parçası haline
gelmesi söz konusu olabilir. Benzer şekilde; 3 yaşındaki bir çocuğun tuvalet eğitimine ilişkin
yaşadığı problemler normal karşılanırken, aynı durum 10 yaşındaki bir çocuk için anormal
karşılanır.

Süreklilik ve Yoğunluk

Olumsuz bir davranışı, davranış bozukluğu olarak nitelendirebilmek için davranışın nicelik
ve niteliğinin belirlenmesi gerekir. Davranışın en az 6 ay süre boyunca, artıp azalmadan, aynı
şiddetle devam etmesi gerekir. Davranış, travmatik bir deneyimin ardından gelişmiş olup bir
döneme özgü olmamalıdır. Ayrıca çocuğun yaşadığı duygu ve dışavurulan davranışın şiddeti
normalden fazla biçimde seyretmelidir.

Psk. Dan. İclal Ergin Bat

Similar Posts